Skip to content
सभी पेज · Menu
Take a Test
UPMSP · हाई स्कूल परीक्षा · संस्कृत

संस्कृत — 2010 से रिपीटेड प्रश्न व हल

24 प्रश्न: 12 विकल्प, 6 लघु, 6 दीर्घ। प्रत्येक प्रश्न पर वर्ष टैग।

प्र. 1विकल्प / MCQ1 अंकसंधि · Sandhi
वर्ष / Years: 20112014201720202023

देवालयः में कौन-सी संधि है?

Which sandhi is seen in देवालयः?

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: A — गुण संधि

देव + आलयः → अ + आ = आ (गुण). / देव + आलय में गुण संधि।

प्र. 2विकल्प / MCQ1 अंकसंधि · Sandhi
वर्ष / Years: 20102013201620192022

सूर्योदयः का विच्छेद है

सूर्योदयः is formed by

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: A — सूर्य + उदयः

सूर्य + उदयः → अ + उ = ओ (गुण संधि). / अ + उ मिलकर ओ होता है।

प्र. 3विकल्प / MCQ1 अंकविभक्ति · Vibhakti
वर्ष / Years: 20122015201820212024

रामेण किस विभक्ति का रूप है?

The word रामेण is in which vibhakti?

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: B — तृतीया

करणकारक (by Rama) uses the third case: रामेण. / तृतीया = करण, “के द्वारा”。

प्र. 4विकल्प / MCQ1 अंकधातु · Dhatu
वर्ष / Years: 2011201520182022

√गम् धातु का लट् लकार उत्तम पुरुष एकवचन रूप है

The lat (present) first-person singular of √गम् is

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: B — गच्छामि

उत्तम पुरुष एकवचन लट्: गच्छामि (I go). / गच्छति = प्रथम पुरुष।

प्र. 5विकल्प / MCQ1 अंकशब्दरूप · Shabdarupa
वर्ष / Years: 2010201420172021

बालक का प्रथमा बहुवचन रूप है

The nominative plural of बालक is

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: C — बालकाः

अ-कार पुंलिङ्ग: एकवचन बालकः, द्विवचन बालकौ, बहुवचन बालकाः. / प्रथमा बहुवचन = बालकाः।

प्र. 6विकल्प / MCQ1 अंकसमास · Samasa
वर्ष / Years: 2013201620192023

राजपुरुषः किस समास का उदाहरण है?

राजपुरुषः is an example of

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: B — तत्पुरुष

राज्ञः पुरुषः → राजपुरुषः (षष्ठी तत्पुरुष). / राजा का पुरुष = तत्पुरुष।

प्र. 7विकल्प / MCQ1 अंककारक · Karaka
वर्ष / Years: 2012201620202024

रामः वनं गच्छति में वनं कौन-सा कारक है?

In रामः वनं गच्छति the word वनं is

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: B — कर्म

The object of गच्छति takes द्वितीया: वनम्. / जाने का लक्ष्य = कर्म।

प्र. 8विकल्प / MCQ1 अंकअव्यय · Avyaya
वर्ष / Years: 201120152019

निम्न में अव्यय है

Which word is an avyaya?

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: B — च

च (and) does not change with gender, number or case. / च, वा, तु अव्यय हैं।

प्र. 9विकल्प / MCQ1 अंकअनुवाद · Translation
वर्ष / Years: 2010201420182022

“बालक पुस्तक पढ़ता है” का सही संस्कृत है

Correct Sanskrit for “The boy reads a book” is

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: A — बालकः पुस्तकं पठति।

कर्ता प्रथमा (बालकः), कर्म द्वितीया (पुस्तकम्), क्रिया पठति. / वचन और विभक्ति मिलानी है।

प्र. 10विकल्प / MCQ1 अंकवचन · Number
वर्ष / Years: 201320172021

द्विवचन का प्रयोग होता है

द्विवचन is used for

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: B — दो के लिए

Sanskrit has three numbers: एकवचन, द्विवचन, बहुवचन. / दो वस्तुओं के लिए द्विवचन।

प्र. 11विकल्प / MCQ1 अंकउपसर्ग · Prefix
वर्ष / Years: 201220162020

उपसर्ग निर् का निकटतम अर्थ है

The meaning of the upasarga निर् is closest to

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: B — बाहर / रहित

निर् often means “out” or “without” (निर्दोष, निर्जन). / निर् = बाहर या बिना।

प्र. 12विकल्प / MCQ1 अंकसंधि · Sandhi
वर्ष / Years: 201420182023

विद्या + आलयः संधि करने पर

विद्या + आलयः becomes

उत्तर / हल देखें ▶

सही विकल्प: A — विद्यालयः

आ + आ = आ (सवर्ण दीर्घ). / विद्यालयः।

प्र. 13लघु उत्तरीय2 अंकसंधि · Sandhi
वर्ष / Years: 2011201520192023

महोत्सवः का विच्छेद लिखिए और संधि का नाम बताइए।

Write the vigraha (split) of महोत्सवः and name the sandhi.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

महा + उत्सवः। अ + उ = ओ — गुण संधि। / Split: महा + उत्सवः; guna sandhi.

स्व-अंक:
प्र. 14लघु उत्तरीय2 अंकशब्दरूप · Shabdarupa
वर्ष / Years: 2010201420182022

राम शब्द के प्रथमा विभक्ति के तीनों वचन लिखिए।

Decline राम in the nominative (prathama) for all three numbers.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

एकवचन: रामः। द्विवचन: रामौ। बहुवचन: रामाः। / Ramaḥ, Ramau, Rāmāḥ.

स्व-अंक:
प्र. 15लघु उत्तरीय2 अंकधातु · Dhatu
वर्ष / Years: 2012201620202024

√पठ् धातु के लट् लकार प्रथम पुरुष के तीन वचन लिखिए।

Write three lat forms of √पठ् in first person (prathama purusha).

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

पठति, पठतः, पठन्ति। / He reads; those two read; they read.

स्व-अंक:
प्र. 16लघु उत्तरीय2 अंककारक · Karaka
वर्ष / Years: 201320172021

किन्हीं चार कारकों के नाम उदाहरण सहित लिखिए।

Name any four karakas with one example word each.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

कर्ता — रामः। कर्म — फलम्। करण — बाणेन। सम्प्रदान — विप्राय। / Agent, object, instrument, recipient.

स्व-अंक:
प्र. 17लघु उत्तरीय2 अंकअनुवाद · Translation
वर्ष / Years: 201120162019

संस्कृत में अनुवाद कीजिए: विद्यार्थी विद्यालय जाते हैं।

Translate into Sanskrit: The students go to school.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

छात्राः विद्यालयं गच्छन्ति। / Plural कर्ता + द्वितीया कर्म + गच्छन्ति।

स्व-अंक:
प्र. 18लघु उत्तरीय2 अंकसमास · Samasa
वर्ष / Years: 201020152022

द्वन्द्व समास किसे कहते हैं? एक उदाहरण दीजिए।

What is dvandva samasa? Give one example.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

When both members are equally important and joined by “and”: रामलक्ष्मणौ = रामः च लक्ष्मणः च। / Both parts keep their own sense.

स्व-अंक:
प्र. 19दीर्घ उत्तरीय4 अंकसंधि · Sandhi
वर्ष / Years: 2012201620202024

गुण संधि और सवर्ण दीर्घ संधि को दो-दो उदाहरण देकर समझाइए।

Explain guna and savarna-dirgha sandhi with two examples each.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

गुण: अ/आ + इ/ई = ए (देव + इन्द्र = देवेन्द्र); अ/आ + उ/ऊ = ओ (सूर्य + उदय = सूर्योदय)। सवर्ण दीर्घ: same vowel pair becomes long — विद्या + आलय = विद्यालय; हिम + आलय = हिमालय। Board answers should show both the rule and the vigraha. / नियम + विच्छेद दोनों लिखें।

स्व-अंक:
प्र. 20दीर्घ उत्तरीय4 अंकविभक्ति · Vibhakti
वर्ष / Years: 2011201520192023

बालक के एकवचन में सातों विभक्तियाँ लिखिए और प्रत्येक का एक प्रयोग बताइए।

Write the seven vibhaktis of बालक in the singular and state one use of each case.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

बालकः (कर्ता), बालकम् (कर्म), बालकेन (करण), बालकाय (सम्प्रदान), बालकात् (अपादान), बालकस्य (सम्बन्ध), बालके (अधिकरण)। सम्बोधन हे बालक। Each case marks a karaka or relation; memorise with a short sentence such as बालकः फलं खादति। / सात विभक्ति + सम्बोधन याद करें।

स्व-अंक:
प्र. 21दीर्घ उत्तरीय4 अंकअनुवाद · Translation
वर्ष / Years: 2010201420182022

संस्कृत अनुवाद: गुरु विद्यार्थी को पुस्तक देता है। दो बालक बगीचे में खेलते हैं।

Translate into Sanskrit: The teacher gives a book to the student. The two boys play in the garden.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

गुरुः छात्राय पुस्तकं यच्छति। (सम्प्रदान चतुर्थी छात्राय, कर्म पुस्तकं।) बालकौ उद्याने क्रीडतः। (द्विवचन कर्ता बालकौ, अधिकरण उद्याने, क्रिया क्रीडतः।) Check linga, vacana and vibhakti before writing. / विभक्ति मिलाकर पूरा वाक्य लिखें।

स्व-अंक:
प्र. 22दीर्घ उत्तरीय4 अंकगद्य-पद्य · Literature
वर्ष / Years: 201320172021

हाई स्कूल संस्कृत व्याख्या प्रश्न का उत्तर कैसे लिखें?

How should a High School student answer a Sanskrit explanation (vyakhya) question?

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

First give the simple Hindi/English sense of the shloka or prose line. Then name the speaker or context if the book names it. Pick two hard words, give vigraha or meaning, and close with the moral or main idea in one sentence. Do not copy the whole chapter — the board wants clear anuvad plus two grammar points. / भाव + दो कठिन शब्द + एक नीति वाक्य।

स्व-अंक:
प्र. 23दीर्घ उत्तरीय4 अंकरचना · Letter
वर्ष / Years: 201220162020

मित्र को बोर्ड परीक्षा में सफलता की शुभकामना देते हुए संक्षिप्त संस्कृत पत्र लिखिए।

Write a short Sanskrit letter to a friend wishing him success in the board exam.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

प्रियमित्र, सप्रेम नमस्ते। आगामिनि परीक्षायाम् त्वं सफलः भव। नित्यं पठ, समयं रक्ष, स्वस्थः च तिष्ठ। ईश्वरः त्वां रक्षतु। तव मित्रम्, …। Keep the format: address, body of 4–5 sentences, blessing, name. / संबोधन, 4–5 वाक्य, आशीष, नाम।

स्व-अंक:
प्र. 24दीर्घ उत्तरीय4 अंकव्याकरण पुनरावृत्ति · Grammar revision
वर्ष / Years: 201420182023

परीक्षा से एक सप्ताह पहले कक्षा 10 संस्कृत व्याकरण का एक पेज रिवीजन नक्शा बनाइए।

Make a one-page revision map of Class 10 Sanskrit grammar for the last week before the paper.

उत्तर / step-by-step हल देखें ▶

Day 1: sandhi table (guna, vriddhi, yan, savarna). Day 2: राम/बालक and लता forms. Day 3: √गम् √पठ् √भू in lat and lang. Day 4: karaka + five samasa types with one example each. Day 5: ten Hindi-to-Sanskrit sentences. Day 6: one letter and one anuvad passage. Leave the last day for mistakes only. / संधि-रूप-धातु-कारक-अनुवाद का चक्र।

स्व-अंक:

कैसे पढ़ें

MCQ पर टैप करें — सही हरा, गलत लाल। फिर “हल देखें” से वर्ष और उत्तर खोलें। पेपर टेस्ट से पूरा खण्ड अ/ब/स एक साथ करें।

संस्कृत के रिपीटेड प्रश्न कैसे पढ़ें?
ऊपर से चैप्टर या प्रश्न-प्रकार चुनें। MCQ पर टैप करें। हल में वर्ष और संक्षिप्त उत्तर दिखेगा।

बोर्ड जैसा पेपर कहाँ है?
“बोर्ड पेपर जैसा टेस्ट” खोलें — खण्ड अ/ब/स, अंक और समय उसी शैली में।

Today's 3-step path

Follow this loop every day: mixed test, current affairs, then today's subject. A new set arrives tomorrow.

Streak

Next step

After this page, use these three links — do not open a random page.

24/7 Test Series

Timed papers with a scorecard — start any time, then return to a related quiz above.

Study pick

Dharveda StudyBoost IQDharveda StudyBoost IQ₹399Buy now